Sık Sorulanlar
Kapanış bozuklukları: açık kapanış, derin kapanış ve çapraz kapanış
Yayımlanma: · Uzm. Dt. A. Işıl Şenocak
Ortodontinin ilgi alanı yalnızca dişlerin sıralanması değildir. Alt ve üst çenenin birbirine göre konumu — yani kapanış — çiğneme, konuşma ve uzun vadede diş sağlığı için belirleyicidir.
Normal kapanış nasıldır?
Sağlıklı bir kapanışta üst ön dişler alt ön dişlerin önünde durur ve onları yaklaşık üçte bir oranında örter. Arka dişler tepe–çukur ilişkisiyle birbirine oturur, çiğneme kuvveti tüm dişlere dengeli dağılır. Bu ilişkiden sapmalar maloklüzyon (kapanış bozukluğu) olarak adlandırılır.
Açık kapanış (open bite)
Arka dişler temas ederken ön dişler arasında boşluk kalır; hasta ön dişleriyle ısıramaz. En sık nedenleri uzun süreli parmak emme, dilin öne itilmesi (dil itimi), ağız solunumu ve iskeletsel gelişim farklılıklarıdır.
Sonuçları yalnızca estetik değildir: ısırma işlevi arka dişlere yüklenir, bu dişlerde aşınma ve zorlanma görülür; bazı seslerin çıkarılması (özellikle “s”, “z”) güçleşir. Tedavide öncelikle nedene yönelinir — alışkanlık kırıcı apareyler, gerekiyorsa kulak burun boğaz değerlendirmesi ve dil egzersizleri. Dişsel açık kapanışlar ortodonti ile düzeltilebilir; iskeletsel kaynaklı ileri vakalarda erişkinde ortognatik cerrahi gerekebilir.
Derin kapanış (deep bite)
Üst ön dişler alt ön dişleri aşırı örter; ileri vakalarda alt dişler tamamen görünmez olur ve alt kesiciler üst damak dokusuna temas eder.
Bu tablo alt ön dişlerin arka yüzünde aşınmaya, damakta travmaya ve diş eti çekilmesine yol açabilir. Ayrıca çene ekleminde zorlanma ve kas ağrıları eşlik edebilir. Tedavide ön dişler gömülür ya da arka dişler yükseltilir; büyüme çağında bu düzeltme daha kolaydır.
Çapraz kapanış (crossbite)
Üst dişler alt dişlerin dışında kapanması gerekirken içine düşer. Arka bölgede genellikle üst çene darlığından, ön bölgede ise alt çenenin öne konumlanmasından kaynaklanır.
Tek taraflı çapraz kapanışta hasta çenesini kapanabilmek için yana kaydırır. Bu kaymanın uzun sürmesi yüz gelişiminde asimetriye ve çene ekleminde sorunlara yol açabilir. Bu nedenle çapraz kapanış, erken tedavi gerektiren az sayıdaki durumdan biridir; çocuklarda damak genişletici ile çoğu zaman kısa sürede çözülür.
Sınıf II: alt çene geride
Üst ön dişlerin belirgin biçimde önde olduğu, halk arasında “tavşan diş” denen tablodur. Kaynağı çoğu zaman üst çenenin ileride değil, alt çenenin geride olmasıdır. Ön dişler dudakla korunamadığı için darbe sonucu kırılma riski yüksektir.
Büyüme çağındaki çocuklarda fonksiyonel apareylerle alt çenenin öne yönlendirilmesi mümkündür; bu, doğru zamanlandığında en değerli erken tedavi fırsatlarından biridir. Erişkinde ise düzeltme dişsel düzeyde kamuflaj ya da ortognatik cerrahi ile yapılır.
Sınıf III: alt çene önde
Alt ön dişler üst ön dişlerin önünde kapanır. İskeletsel kaynaklı vakalarda erken dönemde yüz maskesi ve üst çene genişletmesi ile üst çene öne yönlendirilebilir. Büyüme tamamlandıktan sonra ileri vakalarda tedavi, ortodonti ve çene cerrahisinin birlikte planladığı bir süreçtir.
Ne zaman değerlendirilmeli?
Kapanış bozukluklarının bir kısmı büyüme döneminde çok daha kolay düzeltilir. Bu nedenle çocuğun 7 yaş civarında bir kez ortodontik değerlendirmeden geçmesi önerilir. Çapraz kapanış, belirgin alt çene geriliği ve emme alışkanlığına bağlı açık kapanış gibi durumlarda erken müdahale, ileride yapılacak tedavinin kapsamını belirgin biçimde küçültebilir.
Sorularınız için ücretsiz ön görüşme planlayabilir ya da 0533 630 72 08 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesinin yerine geçmez. Tedavi kararı, ayrıntılı muayene ve radyolojik değerlendirme sonrasında verilir.