Sık Sorulanlar
Damak genişletme (RME) nedir, hangi yaşta yapılır?
Yayımlanma: · Uzm. Dt. A. Işıl Şenocak
Damak genişletici, üst çenenin dar olduğu vakalarda iki kemik parçasını ayıran orta hat dikişinden yararlanarak çeneyi genişleten sabit bir apareydir. Etkili olabilmesi için bu dikişin henüz kapanmamış olması gerekir.
Üst çene darlığı nedir?
Üst çene, ortasından geçen bir kemik dikişiyle (sutura palatina mediana) birleşen iki parçadan oluşur. Bu yapı çocukluk ve ergenlik boyunca açık kalır, zamanla kemikleşerek kapanır. Üst çene alt çeneye göre dar kaldığında dişler doğru kapanamaz; üst arka dişler alt dişlerin içine düşer. Buna çapraz kapanış denir.
Darlık tek başına da görülebilir: damak yüksek ve V biçiminde, diş kavsi dar, ön dişlerde belirgin çapraşıklık ve sık sık ağızdan nefes alma eşlik edebilir.
RME nasıl çalışır?
RME (Rapid Maxillary Expansion — hızlı üst çene genişletmesi), arka azı dişlere bantla sabitlenen, ortasında bir vida bulunan bir apareydir. Vida evde, hekimin belirlediği düzende (çoğunlukla günde bir ya da iki çeyrek tur) aile tarafından çevrilir. Uygulanan kuvvet dişlerden kemiğe aktarılır ve orta hat dikişi kontrollü biçimde açılır.
Aktif genişletme genellikle 2–4 hafta sürer. Bu dönemde ön dişler arasında bir boşluk açılması beklenen ve olumlu bir bulgudur; dikişin açıldığını gösterir. Bu boşluk sonraki haftalarda büyük ölçüde kendiliğinden kapanır.
Genişletme tamamlandıktan sonra aparey 3–6 ay daha ağızda pasif olarak bekletilir. Bu süre, açılan dikişte yeni kemik oluşması içindir; erken çıkarılırsa çene büyük ölçüde eski konumuna döner.
Hangi yaşta uygulanır?
Yöntemin başarısı, orta hat dikişinin kemikleşme derecesine bağlıdır. Bu nedenle en uygun dönem 7–14 yaş aralığıdır; kız çocuklarında dikiş genellikle daha erken kapanır. Ergenlik sonrasında dikiş kemikleştiği için klasik RME yetersiz kalabilir; bu durumda mini vida destekli genişletme ya da cerrahi destekli genişletme (SARPE) gündeme gelir.
Doğru zamanlamayı belirlemek için el bileği filmi ya da boyun omurları değerlendirmesi gibi yöntemlerle kemik yaşına bakılabilir; karar takvim yaşına göre değil, gelişim dönemine göre verilir.
Hangi durumlarda düşünülür?
- Tek ya da çift taraflı arka çapraz kapanış.
- Üst çenede belirgin yer darlığı — genişletme ile çekimsiz tedavi şansı doğabilir.
- Gömülü kanin dişine yer açılması gereken vakalar.
- Dar üst çeneye eşlik eden ağız solunumu; burun hava yolu hacminde artış bildirilmiştir.
- İskeletsel sınıf III eğiliminde, yüz maskesi tedavisine hazırlık.
Süreçte nelere dikkat edilmeli?
- Vida düzeni. Hekimin verdiği çevirme takvimine harfiyen uyulmalı; fazla çevirmek ağrı ve doku zorlanmasına, eksik çevirmek yetersiz genişlemeye yol açar.
- İlk günler. Basınç hissi, konuşmada geçici değişiklik ve tükürük artışı olağandır; birkaç gün içinde azalır.
- Temizlik. Aparey çıkarılamadığı için altında yemek artığı birikir. Her öğünden sonra fırçalama ve ağız duşu (oral irrigatör) kullanımı önerilir.
- Beslenme. Sert, yapışkan ve lifli gıdalar bantların ayrılmasına neden olabilir.
- Kontroller. Genişleme miktarı ve doku yanıtı düzenli olarak değerlendirilir.
Sonrasında ne olur?
Genişletme tek başına bir tedavi değil, çoğu vakada tedavinin ilk aşamasıdır. Yer kazanıldıktan sonra dişlerin sıralanması için sabit tedavi ya da uygun vakalarda şeffaf plak devreye girer. Bazı çocuklarda ise genişletmenin ardından bir süre beklenip daimî dişlerin sürmesi izlenir.
Sorularınız için ücretsiz ön görüşme planlayabilir ya da 0533 630 72 08 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesinin yerine geçmez. Tedavi kararı, ayrıntılı muayene ve radyolojik değerlendirme sonrasında verilir.